Tanım olarak çok ilaca dirençli tüberküloz (ÇİDT) en az izoniyazid (INH) ve Rifampisin (RİF)'e dirençli tüberkülozdur.
Direnç paternlerinin birçoğunda örneğin tek ilaca dirençli olguların hemen tümünde, iki ilaca dirençli olguların çoğunda birinci basamak (major) ilaçlarla başarı sağlanabilirken, en önemli iki antitüberküloz ilaç olan INH ve RİF'e direnç varlığında ise tedavide büyük sorunlar yaşanmakta ve bu hastaların bir kısmını tedavi etmek mümkün olmamaktadır.
Bu nedenle ÇİDT hastaları ayrı bir grup olarak ele alınmaktadır. Çok ilaca dirençli tüberküloz iatrojenik bir hastalıktır. Tüm iatrojenik hastalarda olduğu gibi ÇİDT'de de asıl önemli olan bu hastalığın oluşumunu engellemektir, yani hata yapmamaktır. Diğer bir ifade ile yeni saptanan tüberküloz olgularının iyi bir şekilde tedavi edilmeleri ÇİDT'in gerçek tedavisidir. Bu nedenle son yıllarda yeni olgu tedavilerinin başarı oranlarını artırmak için yoğun çaba harcanmaktadır.
Olaya ülke bazında bakarsak, fazla sayıda ÇİDT olgusunun varlığı ulusal kontrol programının uzunca bir süredir iyi işlemediğinin bir göstergesidir. Diğer bir ifade ile bir türlü organize olamayan kaotik tedaviler topluma çok sayıda ÇİDT olgusu kazandırmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) başarılı bir tüberküloz kontrolü için toplumdaki yeni olgu saptama oranının an az %70, saptanabilen olguların başarılı olarak tedavi edilme oranının ise an az %85 olması gerektiğini bildirmiştir. Günümüzde çok ilaca direnç giderek büyüyen bir sorun halini almıştır. Bu nedenle yeni olgularda %85'lik başarı oranını yakalamak giderek zorlaşmaktadır. Bu zorluğu aşmak için Centers for Disease Control and Presention (CDC) ve American Thorasic Society (ATS) yeni olguların tedavileri ile ilgili bazı önerilerde bulunmuştur.

Bunlar:
1-Yeni saptanan tüberkülozlu hastalara tedaviye başlamadan önce yeterli sayıda kültür ve ilaç hassasiyet testi yapılmalıdır. Üçüncü ayın sonunda kültürler menfileşmiyorsa bu testler tekrarlanmalıdır.
2-Primer INH direncinin %4'ten fazla olduğu bölgelerde tedaviye 4 ilaçla başlanmalıdır. Bu dört ilaç IMH, RIF, Pirazinamid (PZA) ve bunların yanında Etambutol (EMB) veya Streptomisin (SM) olmalıdır. PZA'nın ilaç direncini önlemede etkisinin düşük olduğu göz önünde bulundurulursa bu yaklaşımın ana amacı INH direncinin yüksek olduğu bölgelerde RIF direnci gelişimini önlemektir. Bilindiği gibi RİF direnci kısa süreli modern tedavilerin başarısızlığa uğramasındaki en önemli nedenlerden biridir. Türkiye'de dördüncü ilaç olarak EMB 'un kullanımı daha doğru olacaktır. Çünkü ülkemizde primer SM direnci çok yüksek boyutlardadır.
3-Yeni olguların tedavileri doğrudan gözetim altında uygulanmalıdır. Doğrudan gözetimli tedavi (DGT) ile mümkün olduğunca her dozun denetim altında verilmesi önerilmektedir. Çünkü kısa süreli modern tedavilerde (6 aylık) her dozun bile önemi vardır. Son yıllarda DGT'yi dünyada yaygın olarak uygulamak için yoğun çaba harcanmaktadır.
ÇİDT'in iatrojenik hastalık olması ve asıl önemli olanın bu durumun oluşmasının engellenmesi gerektiği gerçeğinin kabul edilmesi mevcut olguların göz ardı edilmesini gerektirmez.
ÇİDT hastalarının tedavileri diğer tüberküloz hastalarına göre çok daha zor ve zahmetlidir. Bu hastalarda:
1. Uzun süre hastanede yatış gereklidir
2. Daha zor tolere edilen ve daha toksik ilaçlar kullanılmak zorundadır
3. Yüksek risk taşıyan rezeksiyon cerrahileri gerekebilir
4. Tedavi maliyeti çok yüksektir
5. Bu işte özelleşmiş merkezlerde bile başarı şansları diğer hastalardan daha düşüktür
6. Ancak tüm bu zorluklara rağmen bu hastaların tedavileri için elden gelen gayret gösterilmelidir. Çünkü bu hastalar tedavi edilmedikleri takdirde uzun süre çok ilaca dirençli basillerini etrafa yayarak toplum sağlığı açısından büyük bir tehdit oluşturmaktadırlar.

© 2012-2017 Abdi İbrahim Otsuka İlaç Sanayi ve Tic A.Ş. TÜM HAKLARI SAKLIDIR.
Bu sitedeki bilgiler, bir hekim veya eczacıya danışmanın yerine geçemez.
Daha fazla bilgi için bir hekime veya eczacıya başvurunuz.
Sitemizin ürünlerimiz bölümü sağlık çalışanları içindir.
Soru, öneri ve taleplerinizi bize info@aio.com.tr posta adresi veya
(212) 366 84 00 numaralı telefon aracılığıyla iletebilirsiniz.
Sorumlu kişi: Medikal Müdür Güneş Kıldırgıcı & Erkay Dumanlı